Koart 7

Rosse buurt:

Voorheen zag je hier vele prostituees achter de ramen te zitten. Deze voormalige rosse buurt bestond uit drie straten. Dit waren de Hoek- en Muurstraat en de Vishoek. Op 31 december 2015 besloot de gemeente hier de rode lichten te doven in verband met aanhoudende (drugs)overlast. In de Vishoek is een kunstwerk te vinden wat daar als eerbetoon is geplaatst aan de vrouwen die daar jarenlang het beeld van het A-kwartier hebben bepaald, de prostituees. Het kunstwerk is gemaakt door kunstenares Anne Wenzel en is een vrouwenbuste op een erezuil. Een erezuil wordt ter herinnering aan een belangrijke gebeurtenis of persoon geplaatst en zijn bedoeld om indruk te maken. Het monument staat voor de vrouw als mens, met al haar schoonheid, kracht en kwetsbaarheid.

Harmoniegebouw:

Vereeniging of Sociëteit de Harmonie was een cultureel complex aan de Oude Kijk in't Jatstraat in de stad Groningen. Tegenwoordig is het de benaming voor het universiteitscomplex dat op dezelfde plek werd gebouwd. De Sociëteit bestaat nog steeds en behoort tot de oudste verenigingen van de provincie, opgericht in 1840. De oorspronkelijke Harmonie werd in 1856 gebouwd. In 1941 werd de bovenverdieping door een brand beschadigd. Tot een echte renovatie is het nooit gekomen, maar het gebouw werd nog jarenlang voor concerten, sportevenementen tentamens, tentoonstellingen en feesten gebruikt. Vanwege achterstallig onderhoud besloot de Groninger gemeenteraad in 1973 dat het complex gesloopt moest worden. De Groningse burgers waren hier niet blij mee maar konden de sloop niet tegen houden. De voorgevel bleef overeind en is door de Voorburgse architect Jo Kruger gerestaureerd (façadisme) De voorgevel is nu het front van het in 1980 in gebruik genomen gebouw van de Rijksuniversiteit Groningen.

De Oude Kijk in't Jatstraat:

Deze straat dankt zijn naam aan het feit dat in het jaar 1672 de stad Groningen werd belegerd. De vesting Groningen werd verdedigd door Karel van Rabenhaupt. Het Reitdiep, wat toen nog een open zeegat was, oftewel ‘t Jat, diende als belangrijke aanvoerroute voor voedsel en bewapening. Vanuit een controlepost hield een wachter zicht op het Reitdiep en zag erop toe dat de doorvaart ongehinderd verliep. Elke morgen als Van Rabenhaupt zijn inspectie deed riep de wachter hem toe: “k Kiek nog in t jat!”. Daar komt dan ook de naam De Oude Kijk in ‘t Jatstraat vandaan.

Standbeeld:

Voor de poorten van het Harmoniegebouw vinden jullie het standbeeld van de dame die bekend werd als de eerste vrouw die werd toegelaten aan de universiteit. Deze vrouw streed haar verdere leven lang voor vrouwenkiesrecht en wereldvrede. Hier staat het standbeeld van Aletta Jacobs die in het jaar 1854 in het Groningse dorp Sappemeer werd geboren. Jacobs startte in 1871 met haar studie aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Dit beeld werd in 1988 op dit plein geplaatst en werd gemaakt door beeldhouwster Theresia van der Pant.

Rijksuniversiteit Groningen (RUG):

Dit plein is het epicentrum van de studentenstad Groningen. Waar je aan de ene kant de Universiteitsbibliotheek kan vinden en aan de andere kant het Academiegebouw van de Rijksuniversiteit van Groningen (RUG). Het laatstgenoemde gebouw is in Renaissancestijl gebouwd en is door zijn voorkomen niet te missen. De geschiedenis vertelt ons dat het eerste Academiegebouw teruggaat tot het jaar 1613. Dat betekent dat Groningen daarmee toch één van de eerste universiteiten van het land had. Met circa 35.000 studenten is de RUG nu één van de grootste Nederlandse universiteiten.

Het Academiegebouw is één van de vele locaties van de RUG. Het gebouw dat jullie hier zien dateert uit het jaar 1909 en is gebouwd nadat het vorige academiegebouw, drie jaren daarvoor, door een brand nagenoeg helemaal werd verwoest. Gelukkig is tijdens deze brand niet alles verloren gegaan. Met behulp van Groningse burgers konden de portretten van hoogleraren, de Universiteitsarchieven en het vaandel van de Vrijwillige Studenten Compagnie uit het jaar 1665 uit de brand worden gered. Dit vaandel gedenkt een belangrijke gebeurtenis waarbij vrijwel alle 120 studenten van de RUG zich vrijwillig hebben aangemeld om de stad te helpen verdedigen tegen de in de Stad en Ommeland oprukkende Bommen Berend.

Bommen Berend is de bijnaam van Christoph Bernhard Freiherr von Galen, de bisschop van Münster (Duitsland). Hij leefde van 1606 tot 1678 en was van mening dat Groningen en de Ommelanden tot zijn gebied behoorden. Vroeger, dus zo’n 400 jaar geleden, was Nederland een machtig landje. Maar zo waren er destijds wel meer machtige landen, zoals Engeland en Frankrijk. Beide landen hadden erg veel belangstelling voor Nederland met als gevolg dat vanuit het zuiden over land en vanuit het westen over zee beide landen in de aanval kwamen om Nederland te veroveren. Maar toen Nederland in 1672 van alle kanten werd aangevallen, zag de Duitse Bisschop von Galen ook zijn kans om Groningen “terug te krijgen”. Hij belegerde en bestookte de stad met bommen die hij afschoot met een kanon. Vanwege zijn voorliefde voor dit wapen kreeg hij in de volksmond al vrij snel de naam: Bommen Berend. Op de 28e augustus werd Bommen Berend verslagen onder leiding van legercommandant Carl von Rabenhaupt (foto). Wat misschien nog leuk is om te weten is dat de Groningers elk jaar op 28 augustus Gronings ontzet vieren. Hierbij wordt herdacht dat de stad in 1672 de aanval op Groningen door deze Bommen Berend hebben doorstaan en Groningen werd bevrijd van deze bezetter. In 2022 extra feestelijk omdat het 350 jaar is geleden dat er een einde kwam aan het beleg van Bommen Berend.

• Links voor het academiegebouw vind je een kunstwerk dat bestaat uit een betonnen plantenbak, waarin een beukenboom is geplant. De boom staat symbool voor de universiteit met al haar takken van wetenschap. Op de betonnen bank die is opgebouwd uit zes elementen, staan stellingen de historicus en letterkundige Ubbo Emmius. In 1994 werd het kunstproject Kennisjaren 1994-2014 gestart ter ere van het 380 jarig bestaan van de RUG. Dit is het eerste gerealiseerde project.

Verborgen kerkje:

De Doopsgezinde Kerk in Groningen staat in een zijsteegje (klik hier) van de Oude Boteringestraat. Oorspronkelijk stond op deze plek een houten schuilkerk, verscholen achter een woonhuis. Het huidige kerkgebouw werd gebouwd nadat de Doopsgezinden in de Franse tijd volledige gelijkberechtiging hadden gekregen. De kerk werd ingewijd op 29 oktober 1815. Het gebouw werd halverwege de negentiende eeuw uitgebreid. Nadat het voorliggende woonhuis was gesloopt werd de kerk zichtbaar vanaf de Oude Boteringestraat. Deze ligging is een goede weergave van het vroegere karakter van een schuilkerk.

Butjesstraat:

Wist je dat het veel gebruikte Groningse woord 'butje' door deze straat is ontstaan? In de Butjesstraat heeft ooit een huis gestaan voor kinderen met een beperking. Deze kinderen werden in het Gronings 'butjes' genoemd. Soms wordt dit woord nog gebruikt als scheldwoord.

Toch blijkt er onduidelijkheid te bestaan over de exacte oorsprong van de straat, de oorsprong zou op meerdere manieren kunnen worden verklaard;

1. Vernoemd naar de familie Butken – In de 15e eeuw heette het de Butkenstraat, waarschijnlijk naar de familie Butken, brouwers in de stad die daar eigendommen bezaten.

2. De ‘butjes’ van de armenschool – In 1914 vestigde zich in deze straat een katholieke armenschool voor kinderen met leerproblemen. In de volksmond werden deze kinderen ‘butjes’ genoemd.

3. Een oud muntstuk? – Er wordt ook wel gezegd dat het komt van een muntstuk genaamd ‘butken’, maar daar is verder weinig bewijs voor.

Punt 2 verklaard dus wel waar de naam vandaan komt en dat de term “butje” niet zo aardig is om te gebruiken! 

Prinsentuin:

Doordat de Prinsentuin volledig is ommuurd komen jullie terecht in een oase van rust en dat is voor velen een cadeautje, zo midden in het centrum. Vanaf 1594 werd de Prinsenhof de verblijfplaats van de stadhouders: de prinsen van Nassau. Speciaal voor hen werd in 1626 de Prinsentuin aangelegd met een rozentuin, kruidentuin en mooie berceaus (Dit betreft een met bomen overgroeid pad). Jullie zien hier de gouden zon met daaraan een staaf waarvan de schaduw de tijd aangeeft. De wirwar aan lijnen vormen verschillende betekenissen.

Wisten jullie dat de Koninklijke familie hier recent nog een keer heeft overnacht? Benieuwd wanneer dit was?