Koart 4

Voormalige Joodse buurt (Folkingestraat):

Wanneer jullie in de Folkingestraat zijn, lopen jullie de voormalige Groningse Jodenbuurt in. Tot in 1942 was deze straat het centrum van de Jodenbuurt. In 1942 werden 2.450 Joodse Groningers weggevoerd, in het jaar daarop nog eens ruim 300. Volgens het bevolkingsregister telde de stad Groningen in 1941 zo’n 2.850 Joodse inwoners die voldeden aan de definities om in aanmerking te komen voor deportatie. Slechts een aantal hebben de concentratiekampen overleefd. In de Folkingestraat ging het om 191 Joodse bewoners. Het laatste gedeelte van de Folkingestraat, de doorbraak naar het Zuiderdiep, heette van 1756 tot 1890 het Jodenstraatje, ook wel Sjoelgasse genoemd.

De bekende adressen in deze straat waren:

Huisnummer 36: Oude Joodse school

Huisnummer 59: Het geboortehuis van de zangeres Julia Culp

Huisnummer 60: Joodse Synagoge

Aan het Joodse leven in deze buurt, dat abrupt in 1943 eindigde met de deportaties, word je herinnerd door een aantal kunstwerken die hier in deze straat te vinden zijn.

De meest bekende kunstwerken zijn:

Het "Portaal":

Een deur, zonder klink, die nergens heen leidt.

Achter deze gesloten deur ligt de geschiedenis van de Folkingestraat verborgen. Een geschiedenis die niet meer naverteld kan worden omdat de mensen die er eens leefden, tijdens de Tweede Wereldoorlog weggevoerd zijn.

Dit kunstwerk is hier te vinden

Galgal Hamazalot:

Over dit kunstwerk van Joseph Semah wandel je letterlijk door de hele straat heen. Kijk hier eens goed naar de grond want in het plaveisel van de Folkingestraat maakte hij elf bronzen maanvormen, die samen een maancyclus vormen van de volle maan tot de nieuwe maan. Wanneer alle vormen samengevoegd zouden worden, ontstaat er een oog, waarbij de volle maan als pupil zou fungeren. Het woord maan betekent in het Hebreeuws oog en is bovendien verbonden aan het getal elf omdat in het Hebreeuws getallen aan woorden zijn gekoppeld. Voor Semah vormt de maancyclus een metafoor voor de levenscyclus en de cycli waaruit geschiedenis en toekomst zijn opgebouwd.

Dit kunstwerk is te vinden: Dit kunstwerk in verwerkt in de straatstenen van de Folkingestraat.

Korenbeurs:

De basis hiervan ligt in de middeleeuwen, want vanaf toen groeide de graanhandel hier sterk. In de 18e eeuw werd hier een houten gebouw voor de handel gerealiseerd. Omdat de handel bleef groeien werd dit gebouw in 1825 vervangen door een stenen gebouw met een open binnenplaats. Omdat de handel in de buitenlucht niet bevredigend was, is het gebouw waar jullie nu voor staan geopend in 1865. Aan weerszijden van de ingang werden twee zinken beelden geplaatst van Neptunus en Ceres, respectievelijk de Romeinse god van de zee en de godin van de landbouw. Op de nok van het gebouw zie je het beeld van Mercurius, de god van de handel. Samen verwijzen zij naar de grote betekenis van de handel, scheepvaart en landbouw voor de stad Groningen.

A-kerk(hof):

Wisten jullie dat dit ooit een kerkhof was? Althans... vroeger. Deze werd in 1828 ontruimd omdat men dit niet langer hygiënisch vond zo midden in de binnenstad.

De A-kerk is naast de Martinitoren de belangrijkste overgebleven middeleeuwse kerk van de stad. De A-kerk is gebouwd in de 15e eeuw en betreft een rijksmonument.

De Akerk is zo’n achthonderd jaar oud. Omstreeks 1200 kwam op de oostelijke oever van het riviertje de A een kapel te staan. Die groeide al snel uit tot een grote kruisbasiliek, een kerkgebouw met een plattegrond in de vorm van een kruis. De kerk was gewijd aan Sint-Nicolaas, de beschermheilige van schippers. Die woonden er volop in dit deel van de stad. De A was een belangrijke waterweg voor de handel. Pas in 1246 wordt de Akerk voor het eerst genoemd in een geschreven document.

In de vijftiende eeuw werd hard gewerkt om de kerk te vergroten. De werkzaamheden duurden ongeveer zeventig jaar. De Akerk kreeg daardoor omstreeks 1495 in grote lijnen de vorm die ze nu nog steeds heeft. De helft van haar achthonderdjarig bestaan was de kerk katholiek. In 1594 ging Groningen over naar de Hervorming. Alles dat aan het katholieke gebruik herinnerde, verdwenen toen uit het interieur. Tot 1970 vonden in de Akerk protestantse diensten plaats. Eén ding veranderde in acht eeuwen niet. De kerk staat midden in het stadsleven. Wat in al die tijd buiten de muren gebeurde, is vaak nog terug te zien in de kerk. De Akerk is daarom veel meer dan een architectuur- of kunsthistorisch monument. Ze biedt onderdak aan ontelbare grote en kleine geschiedenissen. Daarom is de Akerk het geheugen van een levende stad.

!!! Waren jou die messingstrips, die langs de A-kerk over de grond lopen, ook opgevallen? Met deze strips worden de contouren weergegeven van de 15e eeuwse A-kerk, welke in die tijd dus een stuk groter was.